Sakarya Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çalıştayı

3 Aralık 2015 Perşembe günü Sakarya Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi son sınıf öğrencilerinin katılımı ile çalıştay gerçekleştirdik. "Tipografi Hareket Ediyor" sloganıyla "Fakülte MAC Atölyesin"de gerçekleştirilen bu çalıştayda, dijital yayıncılığın altın standartı EPUB3 formatın performansı ve tasarımı konusunda bilgi ve deneyimlerimizi paylaştık. Bunun yanısıra dünyadaki değişimi ve değişimin odağındaki tasarım anlayışı konularından da bahsederek; dijital yayıncılığın gelişim göstereceği perspektifi çizmeye, yeni ufuklar açmaya çalıştık.

N. Erhan Üzümcü, TEYTAG Kurucusu

Oldukça verimli geçen bu çalıştayın gerçekleştirilmesinde dijital yayıncılığa büyük ilgi gösteren değerli öğretim üyesi Murat Ertürk hocama ve öğrencilerine teşekkür ediyoruz.

İletişim öğrencileri tarafından yaptığım kısa röportaj ile hazırlanan haber linkleri aşağıdadır.
http://haber.sakarya.edu.tr/tr/haberler/goster/38872/tipografi-hareket-ediyor
http://www.habermono.com/haber/tipografi-hareket-ediyor-3625

İki sistem iki major EPUB3 okuyucu

IOS veya Android sistem, mobil cihazların büyük çoğunluğunda kullanılan iki major işletim sistemidir. Bu işletim sistemlerine sahip tablet veya mobil telefonlarda, EPUB-3 format dijital kitap okumak için iki major okuyucuyu önermekteyiz. IOS için iBooks ve Android içinse Gitden Reader okuma aplikasyonlarında rahatlıkla EPUB-3 format dijital kitap okuyabilirsiniz.

Bu iki major okuyucu arasında temel farklılıklar olsa da EPUB-3 formatı görüntüleme performansı konusunda pek çok benzer, ortak noktaları bulunmaktadır. Javascript, MathML, media overlay, SVG, embed font kullanımı gibi birçok EPUB-3 format özellikleri bu iki major okuyucuda ortak temel noktalardır. Fixed-layout ve reflowable tasarım EPUB-3 dijital kitapları kusursuzca görüntülemektedir. Her iki uygulamanın "Reading System" bilgisine sahip olması ayrıca çok önem taşımaktadır. (Reading System özelliği aşağıdaki TEYTAG performans tablosunda RS kısaltması ile belirtilmiştir.)

Android ve IOS işletim sisteme uyumlu Gitden Reader uygulaması hakkında bilgi almak için bu ikona dokununuz.

GOOGLE PLAY: DOWNLOAD GITDEN READER


FOR IOS: DOWNLOAD GITDEN READER

IOS sisteme özel iBooks uygulaması hakkında bilgi almak için bu ikona dokununuz. 

DOWNLOAD: IBOOKS

Performans testleri

Hem BISG hem de TEYTAG tarafından yapılan performans araştırmalarında hem iBooks hem de Gitden Reader okuma uygulaması çok iyi puanlar almışlardır. Aşağıdaki BISG EPUB 3 Grid Test tablosunda Gitden Reader ve iBooks performansta iyi puanlar almışlardır.

BISG EPUB 3 Grid Test

TEYTAG EPUB-3 performans test araştırmasında da bu iki uygulama ilk iki sırayı almıştır. LABook konulu araştırma sayfamızı görüntülemek için dokununuz.

TEYTAG Teyid projesi kapsamında güncel LABook araştırma sayfasındaki tablo

Sonuç: Çapraz platform sorunu artık yok!

Android işletim sistemli mobil cihazlarınızda hem EPUB-3 hem de EPUB-2 format dijital kitapları görüntülemek için Gitden Reader okuma uygulamasını kullanmanızı önermekteyiz. Android sistemli Reeder marka tabletimize Gitden Reader uygulamasını indirip; yaptığımız testler oldukça başarılı olmuştur. Gitden Reader uygulaması ayrıca IOS sistemde de çok uyumlu çalışmaktadır. IOS sistemli Apple mobil cihazlarında ise iBooks uygulamasını kullanmanızı öneriyoruz. 

Her iki uygulamada da görüntülenen EPUB-3 format dijital kitapları üretmek, eğitim amaçlı kitapların görüntülenmesinde çapraz platform sorununu da gidermektedir. Bu nedenle akademik düzeyde yapılacak EPUB-3 format eğitim kitaplarını (örneğin Tübitak kitapları) bu iki uygulamada eş zamanlı test edilmesi önem taşımaktadır.

EPUB 3 Test Kitapları: TESTET

TESTET adlı sayfadaki EPUB format dijital kitaplar, TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) hazırlanmış test amaçlı belgelerdir. EPUB format odaklı dijital yayıncılık yapmak isteyen yayıncılar, tasarımcılar, yazılımcılar, öğretim kurumları veya dijital kitap okuyan/okumak isteyenler ücretsiz test kitaplarımızdan kolayca faydalanabilir. Kullandığınız kişisel bir eReader cihazın/aplikasyonun ya da kurumsal yatırım yapmak istediğiniz okuma sistemlerinin (Reading System) EPUB format görüntüleme performanslarını ve interaktif davranışlarını önceden bu test kitaplar ile ölçümleyebilirsiniz. Böylece ne kadar kaliteli e-okuma deneyimi yaşadığınızı, teknik olarak güncel bir sisteme sahip olup olmadığınızı test ederek; yanlış yatırımdan dolayı zaman ve para kaybetmemiş olursunuz. Daha ayrıntılı bilgi ve danışmanlık için e-posta adresimize soru ve isteklerinizi iletebilirsiniz. Dijital kitaplar EPUB3 standartlarına uygun olarak hazırlanmış ve EPUB-CHECKED testlerinden geçmiştir. Hata ve uyarı içermemektedir.

OPEN: TESTET WEB SAYFASINI AÇ


TEYTAG ücretsiz test kitaplarından ikisini aşağıda gösterilmiştir.

DOWNLOAD

DOWNLOAD

Dijitale dönüşüm süreci ve EPUB3

2015 yılındaki bu ilk yazımı, 4 Aralık 2014 tarihinde İtalya Link Campus Üniversitesi'nde düzenlenen "Digital is Future" konulu toplantının (1) notlarından derledim. Aynı zamanda İtalyan yayıncıları için araştırma çalışmaları yapan WAY TO ePub tarafından organize edilen bu toplantıda "Neden dijital?" başlığıyla EPUB3 format ön planda tutulmuştur. Bir Charles Dickens klasiği (Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens) EPUB3 format (fixed-layout) olarak dijitale uyarlanmış ve bu dijital kitap üzerinden yapılan araştırma sonuçları açıklanmıştır.

Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens

Kağıt baskısı düz metin olan bu eserin, illüstrasyonlar ve interaktif animasyonlarla dijitale uyarlanan versiyonunu WAY TO ePub yetkililerinden istedim. Elime ulaşınca inceleyip, kendime ait başka bir araştırmamla birlikte düşüncelerimi yayınlayacağım.

EPUB3 format hazırlanan dijital kitaptan - Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens

Toplantı Notları

Notlardan (2) anlaşılacağı gibi toplantının odak noktasını oluşturan (Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens) EPUB3 format dijital kitap ile çocukların yayıncılık alanında nasıl gelişmiş bir okuma deneyimi alması gerektiği üzerinde durulmuştur.

Keşfedilmemiş büyük bir potansiyel 
WAY TO ePub üretim müdürü Alba Carella, EPUB3 olarak hazırlanan bu örnek çalışmanın sonucunda EPUB olarak yayınlanan resimli kitap ve çizgi romanların, büyük ölçüde keşfedilmemiş büyük bir potansiyele sahip olduğu belirtmiştir.

Dijital kitaplar hakkında farkındalık 
2015 yılında EPUB3 konusunda araştırmaların ve araştırma yapanların desteklenmesi gerekmektedir. Dijital kitap konusunda farkındalık yaratmak için bu gruplarla ortak çalışma yapmak ve projeler sunmak önemli olacaktır. Hatta yazarların da katılımını sağlayarak, dijital teknolojinin sunduğu olanakları tanıtmak ve böylece amaçlanan dijital eserlerin tasarlanmasını sağlamak mümkün olmalıdır. Özellikle kağıttan dijitali ayıran odak özelliklerin anlatılmasıyla dijitak kitabın sadece bir satış alternatifi olarak yönetilmemesi gerekmektedir.

Dijital kitap sektörün aksesuarı değildir 
Dijitale dönüşüm süreci sadece "süreç" olarak kalmamalıdır. Karmaşık okuyucu talepleri dahil herşeyi ile yeniden üzerinde düşünülmesi gerekmektedir. Amaç, sadece kağıttakinin bir kopyasını yaparak dijital kitabı sektörün bir aksesuarı ya da alternatif satışı olarak göstermek olmamalıdır. Gerçekten dijital mantığa uygun kitaplar istiyorsanız dijital teknolojinin potansiyelini bilmek, EPUB formatın biçimlerini kullanmak ve en iyi şekilde uygulama yapmak için doğru araçları almayı bilmek gerekmektedir. Ve bu bilgileri yazar dahil herkesle paylaşmak gerekir.

Dijital kültürü yaymak
Bu bilgiyi, dijital kültürü yaymak adına paylaşmak esastır. Dijital kitap okuma deneyimi, kağıt ile karşılaştırıldığında daha geniş olanaklar sunmaktadır.

Okuma deneyiminin güçlendirilmesi
Bu yeni okuma deneyiminin güçlendirilmesi için kağıt ile arasında farkı yaratacak interaktif, dijital versiyon tasarımlar yapılmalıdır. Okuyucuların ihtiyaçlarını karşılamak üzere "erişilebilir" kitapları EPUB yetenekleri ile yapabilirsiniz. (Bakınız: http://dbookmarksblog.blogspot.com.tr/2014/08/epub-3-formatn-erisilebilir-olmas-ne.html) Biraz çaba ile iBooks ve Kindle dışında birden fazla cihaz üzerinde okunabilir yapabilirsiniz.

Sonuç
Dijitale dönüşümün potansiyelini anlamak, özellikle EPUB formatın potansiyeli bilmek ve kullanmak, insanların kağıttan dijital geçişini yönetirken doğru dijital içeriği oluşturmak için önemlidir. Bu konularda eğitim ısrar edilmelidir.

Kaynaklar: 
1) http://epubzone.org/news/conference-report-digital-is-the-future
2) http://www.waytoepub.com/blog/digital-is-the-future-collection-of-conference-papers

E-Kitap anketi monitörü

22 Ağustos 2012 tarihinde TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) tarafından başlatılan on-line (30 Ocak 2014 tarihi itibariyle) 891. gününde sonlandırılmıştır. Yurtiçi ve yurtdışından anketimize katılan 1278 kişiye çok teşekkür ederiz.

Ankete katılanlar, anketin en son bölümünde e-posta adreslerini yazdıkları takdirde kendilerine otomatik olarak (TEYTAG tarafından hazırlanan) EPUB3 format hediye e-kitap gönderilmiştir. Bu hediye EPUB3 format e-kitap "fixed-layout" ve son iki aydır "reflowable" olmak üzere iki farklı özellikte paylaşılmıştır. Tabloların üzerine mouse ile geldiğinizde verileri görebilirsiniz. Anket sonlanana kadar temel bir bilgi takibi için bu sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Daha ayrıntılı bilgiler anket bitiminde hazırlanacak e-kitap ile sunulacaktır.

Demografik Durum

Düzenli olarak günlük, blog veya makale yazıyor musunuz?

Hiç e-kitap okudunuz mu?

e-Kitap tanıtımında paylaşım: Atom kullanımı

Yazar için iyi bir kitap yazmak ne kadar sancılı bir süreç ise yayıncının da bu e-kitabı pazarlaması oldukça zordur. Hele ki web üzerinden -hayli kalabalık bir pazardan- e-kitap satışı yapmak, satış fırsatlarını en iyi pazarlama stratejileri ile kurgulamak daha da zordur.(1) Aslında zor demeyelim de; teknolojik bir ilgiye sahip olmak gerekiyor. Neden mi?

e-Kitap, tüm dünyada artık bilinen bir olgu. Bunun nedenlerinden biri de, bir web sitesi aracılığıyla (teknolojiyi iyi kullandığınız oranda) ulaşabileceğiniz müşteri sayınızın sizin elinizde olması. Ve tüm dünyaya satabilmeniz. Ayrıca bir düşünün: Kitap dükkanı açacaksınız. Dükkanın semti, büyüklüğü veya sokağın köşesinde mi gibi bir sürü zincirleme konu ile ilgilenmiyorsunuz. Sadece internette bir dükkanınız var!

Bir web sitesine sahip olmak yayıncılık veya satıcılar için yeterli değil elbette. Teknolojiye ilgi duymak ve enstrumanlarını iyi kullanmak çok önemlidir. Bir dijital kütüphane için de aynı şeyler geçerlidir. Satışın olabilmesi için tanıtımın, arşivlemenin ve en önemlisi "paylaşma" materyallerinin oluşturulması acil konulardan biridir. Sosyal medyanın dünyada bu kadar ilgi duyulması ve kitlesinin oluşmasının altında yatan bu "paylaşım duygusunun" varolmasıdır. Hayat paylaşınca güzel!.. Reklam sloganlarında bile paylaşım olgusu artık kullanılıyor.

Ülkemizde e-kitap satışı yapan web sitelerini ziyaret ettiğinizde, satılan ürünlerin tanıtımı ve okurlar tarafından RSS okuyuclarda kolay takip edilebilmesi için RSS (Atom) pek kullanılmamaktadır. Bu bir eksiklik. Çünkü RSS kaynaklı haber okuyucu siteleri veya aplikasyonları ilgi görmekte ve bu ilginin nedeni ise RSS kaynaklarının kullanımının yazılımcılara getirdiği kolay ve rahat, özgür kullanımıdır. Sosyal medyayı arka planda besleyen de XML tabanlı RSS kaynaklarıdır. Bu bilinç ile idefix, O"Reilly, Smashwords, iTunesStore, Amazon gibi markalar RSS kaynakları kullanmaktadır.

Reeder RSS okuyucu aplikasyonundaki örneklere bakalım:

idefix

O"Reilly

Smashwords

iTunesStore

Amazon

Paylaşımda RSS kullanımı avantajları

Her bir e-kitap için yeni bir web sayfası yapmak zahmetli ve masraflı olabilir. Oysa iyi ve bilinçli tasarlanmış bir XML RSS belgesi ile bu işi yapabilmek ve herkesle rahatlıkla paylaşabilmek büyük avantajlar sağlar. Okuyucular satış web sitesine her gün bakamayabilir; fakat RSS okuyucu kullanıyor ise sitenizden vereceğiniz RSS linki ile onların güncel bilgileri okumasını sağlayabilirsiniz. Ücretsiz RSS üyeliği, yurtdışındaki birçok markanın pazarlanmasında hayat kaynağıdır.

Dezavantajları

O'Reilly tarafından ortaya atılan bir sorunda(1), RSS içeriklerindeki e-kitap özetinin uzunluğunun dezavantajları üzerinde durulmaktadır. Arama motorlarında ve diğer RSS okuyucularda bir e-kitabın satılması veya ilgi çekmesi, okuyucuya verilen özet ile ilişkilendirilmektedir. Hatta bu özetlerin uzunluğu, e-kitabın okunmadan içerik hırsızlığına yol açabileceği tartışılmaktadır. Bu nedenle yukarıda ekran görüntüsü olan resimde de göreceğiniz gibi e-kitap özeti kullanmamaktadır.

---

Peki bu RSS içerikleri bir e-kitap için yeterli bilgiye sahip midir? Bu konuda RSS kaynağı aynı zamanda bir database (arşiv) görevi görmesi gerekmiyor mu?

---

TEYTAG tydFeed çalışması

TEYTAG bu sorulara cevap verebilmek için TEYİD projesi altında tydFeed adı altında geçen ay bir çalışmayı bitirdi.(2) Birçok ünlü markanın RSS verilerinin XML yapıları incelendi. Okuyucunun görmesi gereken bilgiler ve yayıncının kullanması gereken bilgiler olarak yeni bir XML Atom yapısı geliştirdi. Atom belge standartlarına uygun olarak geliştirilen XML yapı, e-kitabın kapak tasarımını yapan tasarımcıdan, editörlüğünü yapana kadar çok geniş bir "database" skalasını kullandı. DBOOKMARKS olarak bizde bu yapıyı kullanarak, kendi tasarımımızda aşağıda gördüğünüz atom belgesini ürettik. tydFeed calışması hakkında daha ayrıntılı teknik bilgi için teyid proje sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

iPad Google Reeder üzerinden DBOOKMARKS tydFeed ekran görüntüsü
Grafik tasarım olarak yukarıdaki örneklerden farklı ve daha açıklamalı bilgiye sahip... QR code kullanımı ile diğer mobil cihazlar içinde hızlı ve pratik paylaşım!

Reeder üzerinden DBOOKMARKS tydFeed ekran görüntüsü (alternatif tasarım)

---

Referanslar: 
1) http://thefutureofpublishing.com/2012/09/is-metadata-magic/
2) http://code.google.com/p/teyid/wiki/tydFEED

e-Kitap anketine katılın! e-Kitap kazanın!

22 Ağustos 2012 tarihinde başlayan e-kitap anketimiz, 30 Ocak 2015 tarihinde 1278 kişinin katılımıyla sonlandırılmıştır. 891 gün süren on-line anketimize görüş bildiren herkese teşekkür ederiz.


OPEN: E-Kitap anketi monitörü

Açık üniversitelerde e-kitap uygulaması

Açık Öğretim Fakülteleri için e-kitap yaklaşımı farklı olmalıdır diye düşünmekteyiz. Mevcut eski tarz ders kitapları tasarımları yerini çok yönlü bir öğrenme deneyimi veren, interaktif özelliklere sahip, iyi tasarlanmış dijital kitaplara bırakmalıdır. Bu kitapların içerisinde ses ve video medyaları kullanılarak önemli noktalara dikkat çekmek gereklidir. Böylece eğitimin görsel hafıza yanı etkili hale getirileceğine inanıyoruz.

Bununla birlikte bu e-kitapların çevrimiçi kalmadan okunması ve mobil cihazlarda taşınması çok önem taşımakta olup; öğrencilerin işini kolaylaştıracaktır. Çünkü bilhassa uzaktan eğitim alan öğrenciler için bu tür standartlardaki e-kitaplara ulaşabilecek kütüphanelerin oluşumu, açık öğretim fakülteleri için birincil önem taşımaktadır. Elbette bu e-kitapların profesyonel içerik hazırlama (ses veya video medyaları vs.) ve tasarım, uygulama (yazılım) zaman ve ciddi bir planlama gerektirmektedir. Bu konuda NO ON DB olarak üniversitelerin dijital kütüphane oluşumuna ePub format kitap tasarım ve uygulama hizmetimiz ile destek vermekteyiz.

Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'ndeki bir uygulamadan bilgi vermek istiyoruz:

"Açıköğretim öğrencilerinin kitaplarını üniversite ücreti karşılığında her öğrenciye vermekle birlikte internet üzerindende hem dijital kitap olarak hemde sesli kitap olarak öğrencilere sunmakta. Bu uygulama bence takdire şayan bir olay. Umarım tüm üniversiteler bu tür uygulamalar ile bilgiyi heryerden öğrencilerine ulaştırmaya çaşışacaklardır. AÖF yayınlarına buradan ulaşabilirsiniz."¹

---

Referanslar: 1) http://www.mengunews.com/2011/05/e-kitap-cagi/

---