iBooks etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

19 Kasım 2017 Pazar

29 Şubat 2016 Pazartesi

"Self publishing" deneyimi

İçeriğini ve tasarımını (+kodlamasını) kendim hazırladığım ePub-3 format dijital kitaplarımla "self-publishing" deneyimi yaşamak amacıyla ilk yüklemelerimi 12 Nisan 2013 yılında iBookstore üzerinden gerçekleştirdim. "Fixed-layout" ve "reflowable" olarak farklı hazırladığım iki dijital kitabımı iBookstore üzerinden yayınlarken amacım, hangi tasarım modunun daha çok indirileceğini iTunes raporlarımda görmek idi. Elbette en fazla indirilen Ezginin Babası adlı "fixed-layout" dijital kitabım oldu. Bu dijital kitabım içerisinde kendi şarkılarımdan oluşan iki adet şarkı bulunmaktadır.

iBookstore yüklemelerinde normalde bir kitap en fazla bir saat içerisinde yayına girer. Fakat Ezginin Babası adlı bu "fixed-layout" kitabımı yükledikten üç gün sonra yayına onay çıktı ve 52 ülkede yayına girdi. Türkiye hariç...

ePub-3 format dijital kitaplarımı Türkiye ile buluşturmak...

ePub-3 format dijital kitaplarımı Türkiye ile buluşturmak için ePub3Lib platformunu TEYTAG ile birlikte kurdum. Bu platform sadece iPad ve Mini iPad'ler için geçerli bir platformdur. ePub-3 ve ibooks uzantılı (.ibooks) hazırladığım ücretsiz dijital kitapları, bu platform sayesinde iPad içerisindeki iBooks uygulamasına alıp, okumaya başlayabilirsiniz. Tüm dijital kitaplarımın ücretsiz sunulduğu ePub3Lib platformu sayesinde deneyimsel bir alternatif mağaza deneyimi de yaşamaktayım.

"Dashboard" çalışması

Bu senenin ikinci ayından itibaren Publitory, Smashwords, Narcissus gibi yeni katıldığım "self-publishing" hizmeti veren platformlarda farklı gözlemler yapmaktayım. Bu yazımda, 12 Nisan 2013'den bu yana edindiğim kazanımların dışında kullandığım platformlardan aldığım raporlardan hazırladığım bir "dashboard" çalışmasını sizlerle paylaşmak istedim.

17 Şubat 2015 tarihinde katıldığım Publitory, Smashwords, Academia ve Narcissus platformlarından anlamlı indirilme adetleri aldım. Aşağıdaki "dashboard" çalışmasını aylık olarak güncelleyeceğim. Umarım "self-publishing" ile uğraşanlara bir fikir verir diye düşünüyorum. Daha ayrıntılı bilgi almak isteyenler blog sağ kolonundaki İletişim Formu ile benimle kontağa geçebilirler.

OPEN: E-KİTAPLARIMI GÖRÜNTÜLE

"Dashboard" güncelleme tarihi: 31 Aralık 2018

31 Aralık 2015 Perşembe

Uzaktan Öğrenimde EPUB3

Uzaktan öğrenim öğrenen, öğreten ve öğrenme kaynakları arasında yer alan sınırlılıkları ortadan kaldırabilmek için pragmatist bir yaklaşımla güncel teknolojileri işe koşan disiplinler arası bir alandır. Bir öğrenme malzemesi olarak hem basılı hem de dijital kitaplar en etkili öğrenme malzemesidir. Bu bağlamda gelişmiş bir dijital kitap formatı olan EPUB3 ele alınmış, teknolojik özellikleri, yeterlilikleri, üstünlükleri ve sınırlılıkları uzaktan eğitim çerçevesinde açıklanmıştır. Çalışma, Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım Araştırma Grubu (TEYTAG) ve alan uzmanlarının tecrübe ve birikimlerini ele almakta; e-yayıncılık ve e-kitap alanyazınına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Bu dijital kitabın genel amacı, yüksek etkileşime olanak tanıyan EBUP3 dijital kitap formatının tanımını, gelişim sürecini, performans değerlendirmesini ele almak ve uzaktan eğitim alanında tartışmaktır.

Bu e-kitabı hangi cihazda okurum?

IDPF standartlarına göre hazırlanmış ve testten başarı ile geçmiş bu e-kitabı mobil cihazlar ve desktop bilgisayarlarda okuyabilirsiniz. Öncelikle her bir platformlara göre seçenekler halinde sunduğumuz okuma sistemlerinde uyarak okuma yapmanızı tavsiye ediyoruz.

Tarayıcıda okumak istiyorsanız

Windows ve OSX sisteme sahip desktop veya laptoplarınızdaki Chrome tarayıcınız içerisine ücretsiz Readium uygulamasını indirip; okuma yapabilirsiniz. Veya Firefox kullanıcısı iseniz tarayıcı içerisine ücretsiz EPUBReader uygulamasını ekleyip okuma yapabilirsiniz. Buradan indiriniz: https://www.publitory.com/e_books/374-uzaktan-ogrenimde-epub3

Android cihazınızda okumak istiyorsanız

EPUB3 format okuma sistemi olan ücretsiz Gitden Reader uygulamasını indirip; bu e-kitabı sorunsuzca okuyabilirsiniz. Buradan indiriniz: https://www.publitory.com/e_books/374-uzaktan-ogrenimde-epub3

iPad, iPhone, iPod Touch ile okumak istiyorsanız

EPUB3 format e-kitapları mükemmel şekilde görüntüleyen, OS sistem içerisinde hazır bulunan iBooks uygulamasını ile bu e-kitabı rahatlıkla ve sorunsuzca dilediğiniz yerde okuyabilirsiniz. Safari tarayıcı ile bu e-kitabın bulunduğu web sayfasına gidiniz ve oradan indirdikten sonra e-kitabın iBooks içerisinde açılması için çıkan menüdeki butona dokununuz. Eğer iPad kullanıcısı iseniz TEYTAG dijital kütüphanesinden bu e-kitabı indirdikten sonra hemen iBooks içerisine alabilirsiniz: http://www.teyid.org/ePub3Lib/

Mac bilgisayarlarda okumak istiyorsanız

OS X sistem içerisinde hazır bulunan iBooks uygulaması ile bu e-kitabı MacBook veya iMac cihazlarında okuyabilirsiniz. Buradan indiriniz: https://www.publitory.com/e_books/374-uzaktan-ogrenimde-epub3

Academia hesabınız var ise

Buradan indiriniz: http://www.academia.edu/19855349/Uzaktan_%C3%96%C4%9Frenimde_EPUB3

19 Şubat 2015 Perşembe

İki sistem iki major EPUB3 okuyucu

IOS veya Android sistem, mobil cihazların büyük çoğunluğunda kullanılan iki major işletim sistemidir. Bu işletim sistemlerine sahip tablet veya mobil telefonlarda, EPUB-3 format dijital kitap okumak için iki major okuyucuyu önermekteyiz. IOS için iBooks ve Android içinse Gitden Reader okuma aplikasyonlarında rahatlıkla EPUB-3 format dijital kitap okuyabilirsiniz.

Bu iki major okuyucu arasında temel farklılıklar olsa da EPUB-3 formatı görüntüleme performansı konusunda pek çok benzer, ortak noktaları bulunmaktadır. Javascript, MathML, media overlay, SVG, embed font kullanımı gibi birçok EPUB-3 format özellikleri bu iki major okuyucuda ortak temel noktalardır. Fixed-layout ve reflowable tasarım EPUB-3 dijital kitapları kusursuzca görüntülemektedir. Her iki uygulamanın "Reading System" bilgisine sahip olması ayrıca çok önem taşımaktadır. (Reading System özelliği aşağıdaki TEYTAG performans tablosunda RS kısaltması ile belirtilmiştir.)

Android ve IOS işletim sisteme uyumlu Gitden Reader uygulaması hakkında bilgi almak için bu ikona dokununuz.

GOOGLE PLAY: DOWNLOAD GITDEN READER

FOR IOS: DOWNLOAD GITDEN READER

IOS sisteme özel iBooks uygulaması hakkında bilgi almak için bu ikona dokununuz.

DOWNLOAD: IBOOKS

Performans testleri

Hem BISG hem de TEYTAG tarafından yapılan performans araştırmalarında hem iBooks hem de Gitden Reader okuma uygulaması çok iyi puanlar almışlardır. Aşağıdaki BISG EPUB 3 Grid Test tablosunda Gitden Reader ve iBooks performansta iyi puanlar almışlardır.

BISG EPUB 3 Grid Test

TEYTAG EPUB-3 performans test araştırmasında da bu iki uygulama ilk iki sırayı almıştır. LABook konulu araştırma sayfamızı görüntülemek için dokununuz.

TEYTAG Teyid projesi kapsamında güncel LABook araştırma sayfasındaki tablo

Sonuç: Çapraz platform sorunu artık yok!

Android işletim sistemli mobil cihazlarınızda hem EPUB-3 hem de EPUB-2 format dijital kitapları görüntülemek için Gitden Reader okuma uygulamasını kullanmanızı önermekteyiz. Android sistemli Reeder marka tabletimize Gitden Reader uygulamasını indirip; yaptığımız testler oldukça başarılı olmuştur. Gitden Reader uygulaması ayrıca IOS sistemde de çok uyumlu çalışmaktadır. IOS sistemli Apple mobil cihazlarında ise iBooks uygulamasını kullanmanızı öneriyoruz.

Her iki uygulamada da görüntülenen EPUB-3 format dijital kitapları üretmek, eğitim amaçlı kitapların görüntülenmesinde çapraz platform sorununu da gidermektedir. Bu nedenle akademik düzeyde yapılacak EPUB-3 format eğitim kitaplarını (örneğin Tübitak kitapları) bu iki uygulamada eş zamanlı test edilmesi önem taşımaktadır.

E-kitaplarım

iBookstore, Google Play Books, Publitory, Academia.edu, ePub3Lib ve TEYTAG Test Kitapları platformlarında olan EPUB-3 format dijital kitaplarımı indirebilirsiniz. İndirdiğiniz dijital kitapları sayfanın altındaki BİB/i okuma penceresine sürükleyerek, hemen okumaya başlayabilirsiniz.

MOBİLDE GÖRÜNTÜLE

Drag ebook

8 Ocak 2015 Perşembe

EPUB 3 Test Kitapları: TESTET

TESTET adlı sayfadaki EPUB format dijital kitaplar, TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) hazırlanmış test amaçlı belgelerdir. EPUB format odaklı dijital yayıncılık yapmak isteyen yayıncılar, tasarımcılar, yazılımcılar, öğretim kurumları veya dijital kitap okuyan/okumak isteyenler ücretsiz test kitaplarımızdan kolayca faydalanabilir. Kullandığınız kişisel bir eReader cihazın/aplikasyonun ya da kurumsal yatırım yapmak istediğiniz okuma sistemlerinin (Reading System) EPUB format görüntüleme performanslarını ve interaktif davranışlarını önceden bu test kitaplar ile ölçümleyebilirsiniz. Böylece ne kadar kaliteli e-okuma deneyimi yaşadığınızı, teknik olarak güncel bir sisteme sahip olup olmadığınızı test ederek; yanlış yatırımdan dolayı zaman ve para kaybetmemiş olursunuz. Daha ayrıntılı bilgi ve danışmanlık için e-posta adresimize soru ve isteklerinizi iletebilirsiniz. Dijital kitaplar EPUB3 standartlarına uygun olarak hazırlanmış ve EPUB-CHECKED testlerinden geçmiştir. Hata ve uyarı içermemektedir.

OPEN: TESTET WEB SAYFASINI AÇ

TEYTAG ücretsiz test kitaplarından ikisini aşağıda gösterilmiştir.

DOWNLOAD

2 Ocak 2015 Cuma

Dijitale dönüşüm süreci ve EPUB3

2015 yılındaki bu ilk yazımı, 4 Aralık 2014 tarihinde İtalya Link Campus Üniversitesi'nde düzenlenen "Digital is Future" konulu toplantının (1) notlarından derledim. Aynı zamanda İtalyan yayıncıları için araştırma çalışmaları yapan WAY TO ePub tarafından organize edilen bu toplantıda "Neden dijital?" başlığıyla EPUB3 format ön planda tutulmuştur. Bir Charles Dickens klasiği (Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens) EPUB3 format (fixed-layout) olarak dijitale uyarlanmış ve bu dijital kitap üzerinden yapılan araştırma sonuçları açıklanmıştır.

Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens

Kağıt baskısı düz metin olan bu eserin, illüstrasyonlar ve interaktif animasyonlarla dijitale uyarlanan versiyonunu WAY TO ePub yetkililerinden istedim. Elime ulaşınca inceleyip, kendime ait başka bir araştırmamla birlikte düşüncelerimi yayınlayacağım.

EPUB3 format hazırlanan dijital kitaptan - Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens

Toplantı Notları

Notlardan (2) anlaşılacağı gibi toplantının odak noktasını oluşturan (Canto di Natale (A Christmas Carol) Charles Dickens) EPUB3 format dijital kitap ile çocukların yayıncılık alanında nasıl gelişmiş bir okuma deneyimi alması gerektiği üzerinde durulmuştur.

Keşfedilmemiş büyük bir potansiyel
WAY TO ePub üretim müdürü Alba Carella, EPUB3 olarak hazırlanan bu örnek çalışmanın sonucunda EPUB olarak yayınlanan resimli kitap ve çizgi romanların, büyük ölçüde keşfedilmemiş büyük bir potansiyele sahip olduğu belirtmiştir.

Dijital kitaplar hakkında farkındalık
2015 yılında EPUB3 konusunda araştırmaların ve araştırma yapanların desteklenmesi gerekmektedir. Dijital kitap konusunda farkındalık yaratmak için bu gruplarla ortak çalışma yapmak ve projeler sunmak önemli olacaktır. Hatta yazarların da katılımını sağlayarak, dijital teknolojinin sunduğu olanakları tanıtmak ve böylece amaçlanan dijital eserlerin tasarlanmasını sağlamak mümkün olmalıdır. Özellikle kağıttan dijitali ayıran odak özelliklerin anlatılmasıyla dijitak kitabın sadece bir satış alternatifi olarak yönetilmemesi gerekmektedir.

Dijital kitap sektörün aksesuarı değildir
Dijitale dönüşüm süreci sadece "süreç" olarak kalmamalıdır. Karmaşık okuyucu talepleri dahil herşeyi ile yeniden üzerinde düşünülmesi gerekmektedir. Amaç, sadece kağıttakinin bir kopyasını yaparak dijital kitabı sektörün bir aksesuarı ya da alternatif satışı olarak göstermek olmamalıdır. Gerçekten dijital mantığa uygun kitaplar istiyorsanız dijital teknolojinin potansiyelini bilmek, EPUB formatın biçimlerini kullanmak ve en iyi şekilde uygulama yapmak için doğru araçları almayı bilmek gerekmektedir. Ve bu bilgileri yazar dahil herkesle paylaşmak gerekir.

Dijital kültürü yaymak
Bu bilgiyi, dijital kültürü yaymak adına paylaşmak esastır. Dijital kitap okuma deneyimi, kağıt ile karşılaştırıldığında daha geniş olanaklar sunmaktadır.

Okuma deneyiminin güçlendirilmesi
Bu yeni okuma deneyiminin güçlendirilmesi için kağıt ile arasında farkı yaratacak interaktif, dijital versiyon tasarımlar yapılmalıdır. Okuyucuların ihtiyaçlarını karşılamak üzere "erişilebilir" kitapları EPUB yetenekleri ile yapabilirsiniz. (Bakınız: http://dbookmarksblog.blogspot.com.tr/2014/08/epub-3-formatn-erisilebilir-olmas-ne.html) Biraz çaba ile iBooks ve Kindle dışında birden fazla cihaz üzerinde okunabilir yapabilirsiniz.

Sonuç
Dijitale dönüşümün potansiyelini anlamak, özellikle EPUB formatın potansiyeli bilmek ve kullanmak, insanların kağıttan dijital geçişini yönetirken doğru dijital içeriği oluşturmak için önemlidir. Bu konularda eğitim ısrar edilmelidir.

Kaynaklar:
1) http://epubzone.org/news/conference-report-digital-is-the-future
2) http://www.waytoepub.com/blog/digital-is-the-future-collection-of-conference-papers

2 Aralık 2014 Salı

E-Kitap anketi monitörü

22 Ağustos 2012 tarihinde TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) tarafından başlatılan on-line (30 Ocak 2014 tarihi itibariyle) 891. gününde sonlandırılmıştır. Yurtiçi ve yurtdışından anketimize katılan 1278 kişiye çok teşekkür ederiz.

Ankete katılanlar, anketin en son bölümünde e-posta adreslerini yazdıkları takdirde kendilerine otomatik olarak (TEYTAG tarafından hazırlanan) EPUB3 format hediye e-kitap gönderilmiştir. Bu hediye EPUB3 format e-kitap "fixed-layout" ve son iki aydır "reflowable" olmak üzere iki farklı özellikte paylaşılmıştır. Tabloların üzerine mouse ile geldiğinizde verileri görebilirsiniz. Anket sonlanana kadar temel bir bilgi takibi için bu sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Daha ayrıntılı bilgiler anket bitiminde hazırlanacak e-kitap ile sunulacaktır.

Demografik Durum

Düzenli olarak günlük, blog veya makale yazıyor musunuz?

Hiç e-kitap okudunuz mu?

7 Eylül 2014 Pazar

99 problem

99 problem, bir Github proje sayfası… Bu proje sayfasında, dijital yayıncılık formatları ve okuma sistemlerinin görüntüleme/davranışlarında karşılaşılan kodlama (CSS gibi) sorunları listelenmekte ve karşılıklı çözüm önerileri sunulmaktadır. Siz de ücretsiz Github üyeliği ile bu proje sayfasında açılan konulara çözüm önerileri sunabilirsiniz. Proje sayfası hakkında görüşlerimizi belirtmeden önce, EPUB format ile gerçekten ilgilenenlere nasıl bir deneyim süreci yaşamaları gerektiğinden bahsetmek istiyoruz.

EPUB veya EPUB3 format tasarımı veya yazılımı ile uğraşıyor iseniz; problem yaşamamanız için deneyimli olmanız önemlidir. Deneyim kazanma sürecinde öncelikli olarak, XML yapısını kavramanız ve örneklemeler yapmanız size epey yardım sağlayacaktır. İkici olarak, XML yapısını kavradıktan sonra, “.epub” uzantılı dijital yayıncılık paketleme sistemindeki yapıyı (epub structure), içeriğinde değişiklikler yapabilecek düzeyde çok iyi derecede öğrenmeniz gerekmektedir. Sonrasındaki en önemli aşama olan “metinsel biçimlendirme” için CCS ve XHTML yapı içerisindeki “Box Model” (relative CSS) konusuna çok iyi hakim olmanız gerekmektedir. Hele ki, “reflowable” (akışkan) dizayn yapıyorsanız, bilgileriniz çok sağlam olmalıdır. Zenginleştirilmiş dijital kitap içerisinde Javascript dilini rahatlıkla kullnabilmek için DOM (Document Object Model) dilinin temel özelliklerini bilmelisiniz.

Hangi programda EPUB üretirseniz üretin; temel bilgilerin hepsini almaz iseniz hep problemlerle karşı karşıya karşılaşırsınız. Bazen karşılaştığınız bu problemlerin, hep okuma sistemlerinden kaynaklandığı yanlışına kapılabilirsiniz:
“-Yaptığım bu cihazda gözükmüyor. Zaten iyi değil bu e-okuyucu…”

Deneyim kazanma sürecinde yüzlerce dijital test kitabı üretebilmeli; herbirini elinizdeki muhtelif cihazlarda test ettikten sonra, anlamlı olan dijital test kitaplarınızı arşiv yapabilmelisiniz. Problem yaşamamamız için bu süreçleri sabırla yaşamalısınız.

99 problems: Dijital yayın formatları ve cihazları hakkında sorunların listelendiği bir github proje sayfası

OPEN: 99problems

99 problem Github sayfası ekran görüntüsü

TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) ile birlikte bu proje sayfasını çok yakından takip ediyoruz. EPUB format test kitaplarımızın çoğalmasında da bu projenin bizlere yardımı dokunuyor. Biz de yeni şeyler öğrenebiliyoruz. Fakat bununla birlikte EPUB format ile uğraşanların yukarıda bahsettiğimiz bilgilere sahip olmadığını görüyoruz. Bizce bu durum, EPUB formatın yaygınlaşmasında en önemli engellerden biri… Çünkü proje sayfasına sorun bildirenlerin çoğu, sorunu, kendi ürettiği kodlarda değil de okuma sisteminin bir görüntüleme hatası olarak yazıyorlar.

Kaldı ki, okuma sistemleri adına açılan bunca sorunlardan bazılarını sorun olarak görmediğimizi ifade etmek isteriz. Çünkü sorun bildirimleri, teknik görüntüleme (render) konusunda çok uç örnekler… Şimdilik bu sorunlarda, dijital yayıncılık sektörünün birincil çözülmesi gereken acil ihtiyacı değil!

Sorunlara açıklık getirdik

Herhangi bir sorun bildiriminde bulunurken; şu cihaz, şu EPUB formatı doğru görüntülemiyor diyorsanız, öncelikle kodlarınızı bir kez daha gözden geçirin; sonrasında, sorunu bildirdiğiniz okuma sistemi üzerinde ne kadar çok test yaptığınızı sorgulayınız. Bunları yapmadan sorun bildirmek, sadece kafa karışıklığına yol açar. Ve anlamsız bir şekilde o okuma sistemi hakkında yanlış yorumlar yapılmasına yol açabilirsiniz. Tüm sektör etkilenebilir.

Proje sayfasına ilk katıldığımızda, sorun ile ilgili olarak sunduğumuz çözümlemelerin açık kaynak kodlarını ekran fotoğraflarıyla paylaşarak, sorunlara açıklık getirdik. Ve sorun bildirenlerden sadece bir cümle yazmalarını değil, kullandıkları açık kaynak kodlarını da sayfada göstermelerini istedik. Böylece hataların nereden kaynaklandığı gün yüzüne çıkmaya başladı.

ADE performansı için sorun bildiriminde bulunanın eksik bilgisi var

Örneğin “Adobe Digital Edition” içerisinde “çoklu yaslama” yapılamadığı sorunu açıldı.

Hata bildirenin ekran görüntüsü

Sorunu bildiren kaynak kodları gönderince “Box Model” tekniğini bilmediğini fark ettik. Doğru yazılım kodlaması ile bir EPUB format ürettik ve “iBooks on iPad”, “iBooks for OS”, “ADE (Adobe Digital Edition 3.0)” içerisinde görüntüleyerek, sayfaların ekran fotoğrafları ile birlikte yaptığımız EPUB format kitabı indirmeleri için linkini paylaştık. Sorun çözüldü.

Sorunu çözen test kitabımızdan ekran görüntüleri

Proje sayfasına katkıda bulunduğumuz sayfalar

Yukarıda çarpıcı örneğini verdiğimiz temel hata konusunun dışında, diğer sorun bildirimlerine TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) imzalı katkılarda bulunduk. Çözümler sunduğumuz hata bildirimi sayfalarının listesi aşağıda sıralanmıştır.

#2: iBooks canvas doesn’t support drawImage()
#4: CSS3 @media orientation:landscape rule doesn't on iBooks
#9: iBooks ignores height and width attributes
#11: iBooks misaligns floated elements when they fall on a page break
#14: iBooks epub:type="noteref" + img, target without epub:type="footnote" => dead link
#18: iBooks media queries differ for scrolling vs pagination
#25: Paperwhite doesn’t respect image width CSS
#31: Multiple Stylesheets break anchor links
#32: ADE 2.0+ has some odd stacking behavior when multiple floats are used
#36: iBooks Desktop returns incorrect min-width media query

Sonuç: EPUB format daha derinden keşfediliyor

IDPF’in resmi EPUB3 Forum sayfasına da sorun bildirimleri yapılmaktadır. Hele ki formun eski sayfalarına bakmadan, sorun bildirimi yapanlar oldukça fazla. Merak, ilgi gittikçe yavaştan da olsa artıyor. EPUB format açık kaynak kodları daha derinden keşfediliyor ve dikkate alınmaya başlanıyor.

Sorularınızı bize e-posta ile gönderebilirsiniz

EPUB format üretimi, okuma sistemleri ve paylaşımı (satışı/dağıtımı) konularındaki sorularınızı, bloğumuzun sağ kolonundaki İLETİŞİM FORMU'nu doldurarak e-posta ile gönderebilirsiniz. Size en kısa zamanda yanıt vereceğiz.

1 Eylül 2014 Pazartesi

EPUB 3 formatın erişilebilir olması ne anlama geliyor?

Web içeriğinin erişilebilir olması için yapılan çalışmaların, EPUB 3 format içerisinde de kullanılabilir olması; dijital kitap üretiminde önemli bir sıçrama olarak kabul edilmektedir. Dijital kitap okuma sistemlerinin (Reading System), erişilebilirlik konusunda gelişmiş özelliklere sahip olması, ürettiğiniz dijital kitabı erişebilir yapmaya yetmemektedir. Çünkü esas olan, dijital kitap içerik oluşturma sürecinde belirli yönergelere/standartlara, rehberlere (guideline) sadık kalarak tasarımı zenginleştirmektir. Bu yüzden dijital kitap üretim süreci öncesinde teknik konulara ve standartlara hakim olmanız gerekir. Bu kaçınılmazdır...

Erişebilirlik nedir?

EPUB 3 formattan önce erişilebilirlik konusunu daha iyi anlamak için, web içeriğindeki kullanılımına bakarak nedir sorusunu cevaplayabiliriz. Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'nda (Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0) belirtildiği gibi herhangi bir web içeriğinin herkes tarafından erişilebilir olması, çok geniş yönergeleri/standartları içerir. Bu yönergeler, görme engelli veya az gören, sağırlık ve işitme kaybı olan, öğrenme güçlüğü olan, bilişsel sınırlamaları ya da sınırlı hareket kabiliyetine sahip olan, konuşma engeli olan kişilerin tüm web içeriklerine daha rahat erişebilmeleri adına hazırlanmıştır. Amaç, herkese web içeriğini daha kullanışlı hale getirmektir.

Erişilebilir dijital kitapların yapılabilir olması için, açık kaynak kodlu teknik çalışmalar yapan DAISY Consortium, W3C ve epub:type semantik dili ile bunları EPUB 3 içerisinde standart haline getiren IDPF'in EPUB 3 erişilebilirlik rehberini, bir önceki yazımızdan indirerek inceleyebilirsiniz. Size oldukça iyi rehberlik edecektir.

OPEN EPUB 3 Erişilebilirlik Kılavuzu

EPUB 3 format içerisinde örnek erişilebilirlik kullanımı

EPUB 3 format içerisinde resim kullanımında, erişilebilirlik standartlarına uygun örnek bir kodlama ile konuyu daha net anlatmak istiyoruz. Aşağıdaki IMG elementi/tagı içerisinde ALT özniteliği çok önemli bir işlevi yerine getirmektedir.

<img src=”cell-division.jpg” alt=”first cell-division diagram picture”/>

Görme engelli biri olduğunuzu düşünerek, gözlerinizi kapatın. Dijital kitap içindeki herhangi bir resmi nasıl görebilirsiniz? İmkanı yok! Fakat, EPUB 3 format tasarımı/uygulaması yapan erişilebilirlik konusunda yetkin bilgiye sahip ise ALT özniteliği içerisine, resimin ne olduğunu açıklayan net bir cümle yazacaktır. Ve okuma sistemi, sesli okuma (TTS-Text To Speech) özelliği ile metinden sonra gelen bu resimin ne olduğunu, ALT özniteliği içindeki cümleyi size okuyarak açıklayacaktır.

Bilhassa resim kullanımında erişilebilirlik konusunu iyi tasarlamak ve kodlamak çok önemlidir. Bu nedenle herhangi bir EPUB uygulama programı kullansanız dahi, dijital kitabı bu anlamda gözden geçirmeniz özen gerektirecektir. Böylece istenilen kalitede bir dijital kitap üretmiş olacaksınız.

Erişilebilirlik rehberinin önemi

IDPF EPUB3 Erişilebilirlik Rehberi'ndeki erişilebilirlik standartları (yönergeleri), örnek kodlamalar ile gayet açıklayıcı bir şekilde belirtilmiştir. Erişilebilirlik standartları, sadece EPUB 3 format içerisindeki IMG (resim) elementinin kullanımını değil; TABLE, FORM, VIDEO-AUDIO element senkronizasyonu (media overlays) gibi birçok elementin nasıl doğru kullanılacağını kapsamaktadır. IDPF EPUB3 Erişilebilirlik Rehberi dışında konu ile ilgili diğer örnek çalışmalara aşağıdaki üç linkten ulaşabilirsiniz. Bu linklerdeki bilgileri okuduktan sonra EPUB 3 format dijital kitap üretme sürecinin, sadece bir EPUB uygulama programına sahip olmakla bitmeyeceğini daha rahat anlayacaksınız.

OPEN Image Guidelines for EPUB 3

OPEN Standards: Metadata and Mark Up for Accessible Images

OPEN Web accessibility tutorials

Erişilebilirlik konusuna duyarlı olan okuma sistemleri

"iBooks", okuma sistemleri içerisinde bu konuya en duyarlı uygulamadır. TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) ile birlikte yaptığımız birçok dijital kitap test çalışmalarımızda en başarılı bulduğumuz okuma sistemidir. Bunu rahatlıkla söyleyebiliriz. iBooks Kullanımı ve Performansı adlı yazımızda, iBooks aplikasyonunun erişilebilirlik özelliklerini kullanımı hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

"Readium for Chrome" ise desktop bilgisayarda dijital kitap okuma için standartlara uygun, browser tabanlı diğer bir okuma sistemidir. Eğer Apple marka herhangi bir mobil cihazınız ya da OSX sistemli bilgisayarınız yok ise Readium okuma sistemini -sadece- Google Chrome browser içerisinden indirebilirsiniz. Ücretsiz Readium aplikasyonunu indirdikten sonra bilgisayarınızdaki DRM'siz EPUB format dijital kitapları okumaya başlayarak, yeni bir dijital deneyim yaşayabilirsiniz.

OPEN iBooks Kullanımı ve Performansı

OPEN Readium

EPUB 3 üretiminde erişilebilirlik masraflı mıdır?

Bloğumuzun üstündeki ses kaydı ile görmeyen bir engellinin yazımızı dinlemesini düşünmemiz, web içeriğinin erişilebilirliği konusunda önemli bir örnek olduğunu söylemek isteriz. Elbette EPUB 3 üretim aşamasında erişilebilirlik konusunu dikkate almak, maliyeti artırabilir. Fakat dijital kitabınızın aranan kalitede olacağını unutmayın. Görme engelli olmasanız dahi, iyi seslendirilmiş bir dijital kitabı okumak yerine dinlemek isteyebilirsiniz. Dolayısıyla dijital kitabınızın satışları da olumlu şekilde etkilenecektir. Uluslararası dijital yayıncılık sektöründe artık erişilebilirlik standartlarına uygun dijital kitap üretimleri ön planda konuşulmaktadır. Konuyu daha iyi odaklanmak için "Inclusive Publishing with EPUB 3" başlıklı aşağıdaki DAISY Consortium sunumuna göz atmanızı öneriyoruz.

Inclusive Publishing with EPUB 3 from DAISY Consortium

Erişilebilir EPUB 3 üretiminde önemli ipuçları

Yazımızın başlangıcında da belirttiğimiz gibi erişilebilirlik konusu, sadece okuma sisteminin görüntüleme performansı ile ilgili değildir. Aksine ilk şart olan standartlara uygun EPUB 3 dijital kitap tasarım ve kodlamasının yapılmasıdır. Böylece, dijtal kitap içeriği uygun okuma sistemlerinde erişilebilir bir kaliteye sahip olacaktır. Bu nedenle bir kez daha hatırlatmak gerekirse standartlara hakim bilgiye sahip olmak, örneğin InDesign ile EPUB 3 format yapmaktan çok daha önemlidir. Çünkü programın düşünemeyeceği şeyleri sizin tamamlıyor olmanız gerekecektir.

EPUB 3 format dijital kitap üretimi konusunda ipuçlarını sizlerle paylaşmak istiyoruz:

1. Metinsel biçimlendirme: Metinlerin tamamını resim dosyası (örn. jpeg) olarak kesinlikle kullanmayın. Metinleri yazı olarak semantik dil içerisinde yazın. Başlıkları, formları, paragrafları ve dipnotları kodlama ile belirtip CSS ile düzenleyin ki, okuma sisteminin erişilebilirlik özelliği ile okuyucu metnin başlık ya da paragraf olduğunu algılasın.

2. Profesyonel bir navigasyon düşününüz: Kitap içerisindeki bölümler, pragraflar, alıntılar/uyarılar (blockquate) cümleler, kelimeler arasında -linkler ile- navigasyonu sağlayıp; okuyucuya açıklayıcı ve doyurucu bir dijital kitap okuma zevki vermelisiniz. Başlangıçta içindekiler sayfası (ve hatta bölüm başlangıçlarında sayfaları) ile navigasyonun şemasını önceden tasarlamak önemlidir. Yazılım sürecinde erişilebilirlik rehberine uygun SECTION ve ASIDE elementlerini kullanarak; akademik, eğitim ve diğer konulardaki karmaşık anlatımların, rahatlıkla anlaşılmasına yardımcı olursunuz. Kitap içerisinde olması istenen fakat; okuyucu tarafından görünmemesi gereken bölümleri/xhtml OPF dosyasındaki SPINE elementi altında (örneğin; chapter-1 gözükmeyecek ise linear no ifadesini yazarak) <itemref idref="chapter-1" linear="no"/> kodlaması yapınız. Böylece bu bölüm, dijital kitap içerisinde görüntülenmeyecektir.

3. Sayfaları anlamlı bir yapı ile kodlayınız: Standartlara uygun bir yapı ile sayfalarınızı (.xhtml) kodlayınız. Örneğin, okuma sisteminin hangi sayfanın önsöz olduğunu algılaması için <section epub:type="preface"> semantik sözlüğünü kullanınız. SECTION elementindeki <section epub:type="toc"> toc özniteliği ile sayfanın içindekiler bölümü olduğunu belirtebilirsiniz. Semantik sözlük hakkında bilgi almak için erişebilirlik rehberini kullanınız.

4. Tagları/elementleri bilin ve doğru yerde kullanınız: Özel tagların nerede kullanılacağını rehberden öğreniniz. Belirli taglar/elementler standartlara uygun olarak kullanılmalıdır. Örneğin CITE tagı içerisine sadece alıntıları yazıp; CSS ile şekillendiriniz. Herşeyi DIV ya da SPAN tagları içerisine alıp kullanmayınız. Bu dijital kitabınızın görüntüleme performansını, yani kalitesini düşürür.

5. Tabloları resim formatında kullanmayınız: Sadece resimleri, resim formatında (örn. jpeg) kullanınız. Tablolarınızı resim formatında kullanmayınız. Unutmayın ki; bir resim içerisine gömülmüş herhangi bir içerik, görme engelli okuyucular için okunamaz/anlaşılmaz. Bu nedenle geniş bilgi ve açıklamaya sahip olan tüm tabloların okunabilmesi ve anlaşılması için TABLE tagı ile kodlayın. Uygun cihazlar ile görme engelli kullanıcılar için elektronik dokunsal görüntüler sunmak için erişilebilir SVG yardımcınız olabilir. Daha fazla bilgi için dokununuz...

6. Resimler için açıklama ve alt metinler kullanınız: Resimler, dijital kitabınız için sadece dekoratif bir unsur değildir. Her bir resim için açıklama ve IMG tagı ALT özniteliği için açıklayıcı metinleri doğru seçip, kullanmanız gerekecektir. Yazımızın "EPUB 3 format içerisinde örnek erişilebilirlik kullanımı" başlığındaki ALT özniteliği kullanımı hakkındaki küçük bir örnek size fikir verecektir. Yine bu yazımızın "Erişilebilirlik rehberinin önemi" başlığı altındaki örnek çalışmalar linklerini incelemenizi öneriyoruz.

7. Sayfa numarası kullanınız: Baskılı kitaptaki sayfa numaraları sayesinde birçok kişi, okuma yaparken sayfalar arasında navigasyon yapar. Bu önemli bir alışkanlıktır ve okumada kolaylık sağlar. Dijital kitapta da bunun sürdürülebilir olması için <span xml:id="page361" epub:type="pagebreak">361</span> kodu kullanılır. Bu kodlama ile dijital kitabınızın navigasyonunu güçlendirmekle kalmaz; aynı zamanda, dijital kitabınızın baskılı versiyonunun aynı sayfa numaraları ile üretilmesini sağlarsınız. Ayrıca, akışkan (reflowable) düzende üretilmiş bir dijital kitabın yazı büyüklüğünü (font-size) okuma sistemi içerisinde büyüttüğünüz zaman, sayfalar otomatik olarak çoğalır. Bu standart kodlamayı kullanarak, akışkan (reflowable) düzende disiplinli bir sayfalandırma yapabilirsiniz.

8. Dil tanımı yapınız: Dijital kitabınızın dili Türkçe olabilir. Fakat, sayfa içerisindeki bir paragraf ya da kelimede ingilizce dilini kullanmış olabilirsiniz. Bu bölümü örnekteki gibi kodlayınız: <span xml:lang="en" lang="en">EPUB 3 Structural Semantics Vocabulary</span>. Dijital kitabınız TTS (Text-to-speech) özelliği ile Türkçe bir ses ile okunurken, bu standart kodlama içerisindeki kelimeler doğru bir ingilizce aksanda okunacaktır. Bu tür ayrıntılar, dijital kitabınızın kalitesini arttıracaktır.

9. MathML kullanınız: Dijital kitabınızda matematiksel denklemler var ise MathML dilini kullanınız. Böylece herkese matematiksel denklemleri erişilebilir yapabilirsiniz. Matematiksel denklemleri resim formatında kullandığınız zaman, bunların açıklayıcı metinlerini yazmanız çok zor, hatta olanaksız olacaktır. Zaten resim formatlarını ne kadar fazla kullanırsanız dijital kitabınızın büyüklüğü (MB - megabayt) o kadar artacaktır.

10. Medya dosyalarınızda "Fallback" denetimi sağlayınız: Medya dosyaları olarak EPUB 3 format dijital kitap içerisinde video ve ses dosyaları kullanabilirsiniz. Fakat kullandığınız video dosya uzantısı belki okuma sistemi tarafından desteklenmiyor olabilir. Böyle bir durumda eğer yazılımcı "fallback" dizini yaratmıyor ise okuyucu video filmini göremediği gibi bu alanda video kullanılıp kullanılmadığını da anlamayacaktır. Belki de dijital kitabınızın okunmak için açıldığı okuma sistemi VIDEO tagını desteklemiyor olacaktır. Bu durumda okuyucuya anlaşılır bilgi vermek için "fallback" dizini kullanılmalıdır. Zaten bu dizin kullanılmamış ise EPUB denetlemelerinden dijital kitabınız geçemez ve örneğin iBookstore içerisine kitabınız yüklenmez. Aşağıdaki örnekte "fallback" dizini P tagı içerisinde kullanılmıştır. Eğer okuma sistemi video desteklemiyor ise P tagı içerisindeki uyarı metni (fallback) gözükecektir.

<video width="320" height="240" controls="true" src="video.mp4">
<p>Bu dijital kitap okuyucunun video desteği yoktur.</p> </video>

11. İnteraktif içerik kullanarak erişilebilir olunuz: Javascript kullanarak interaktif bir içerik sağlayabilirsiniz. Rehber içerisinde bazı örnekler verilmiştir. Dijital kitap içerisinde Javascript kullanımı konusunda TEYTAG (Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu) oldukça başarılıdır. Olabildiğince fazla dijital test kitabına üretmiş olan TEYTAG, Javascipt ve XML dilini çok iyi kullanarak akışkan (reflowable) düzende widget kullanımı, raporlaması gibi farklı ürünler üretmiştir. Ayrıca TEYTAG, dünyada bir ilk olan "Kullanıcı şifreli EPUB 3 format günlük" üretmiştir. Daha fazla bilgi için dokununuz...

12. Erişilebilirlik metadata kullanın: Erişilebilir dijital kitabınızın arama motorlarında okuyucu tarafından bulunabilmesi için doğru metadata yazımı yapmalısınız. Daha fazla bilgi için dokununuz...

29 Ağustos 2014 Cuma

EPUB 3 Erişilebilirlik Kılavuzu

IDPF üyesi Matt Garrish tarafından özenle hazırlanan "EPUB3 Erişilebilirlik Kılavuzu", ePub3 (reflowable) format dijital kitap olarak ücretsiz indirim linki yakın zamanda yayınlandı. Bu kılavuz ePub3 format oluşturma konusunda sizlere rehberlik edecek en kapsamlı çalışma. Bu nedenle Sayın Matt Garrish ve ekibine teşekkür ediyoruz.

Kılavuzdan altını çizdiğimiz satırlar

Kılavuzdaki örnek kodlamalarda HTML5 kullanımı ePub3 formatta çok önem taşımaktadır.

Bu kılavuz, ePub3 format hazırlama konusunda teknik konulara açıklık getiriyor. Daha çok IDPF standartlarına uygun uygulama programı hazırlayanlara hitap etmektedir. Fakat açık kaynak kodlama, XML tekniği ile uğraşanlar için de ePub3 format konusunda -bizce- başucu kaynak dijital kitap olduğunu vurgulamak isteriz. Kılavuzun önsözünde belirtildiği gibi bu dijital kitap, Matt Garrish ve Markus Gyling tarafından hazırlanmış "EPUB3 Best Practise" dijital kitabının bir bölümünün çok daha genişletilerek hazırlanmış halidir. ePub3 semantik sözlüğü (vocabulary) ve örnek kodlamaları ile standartlar açıkca ve net bir dille yazılmıştır. Konu ile ilgilenenler yazımızın sonundaki Linkler başlığı altındaki IDPF linkinden ePub3 format dijital kılavuzu ücretsiz indirebilirler.

Kılavuzda epub:type semantik dili örneklemelerle net bir şekilde anlatılmaktadır. Bugüne kadar web üzerinden yayınlanan semantik standartlarını takip etmeye çalışırken, böyle bir kılavuzun yayınlanması çok iyi oldu. iBooks içerisinden arama yaparak istediğimiz konuya off-line ulaşabiliyoruz. Ayrıca SVG, CSS kullanımı, FXL (fixed layout), Media Overlays, Metadata, Text-to-Speech, Scripted başlıklarında kaynak bilgiler, bu kılavuzu başucu yapmaya yetmektedir.

ePub3 format konusunda daha genel kapsamlı bir rehber isterseniz "EPUB3 Best Practise" adlı ePub3 format dijital kitabını yazımızın sonundaki O'Reilly linkinden satın alabilirsiniz. Bu arada O'Reilly ePub format dijital kitaplarının DRM'siz olduğunu hatırlatalım.

IDPF EPUB Accessibility Forum

ePub3 format ve erişebilirlik konusundaki standartlar hakkında, soru sormak veya cevapları okumak için "IDPF EPUB Accessibility Forum" adresine girip; 24 saatlik geçici bir şifre alarak foruma katılabilirsiniz. Çok geçmeden Matt Garrish veya diğer ilgili kişiler tarafınızdan sorularınız cevaplanıyor. Elektronik yayıncılık sektörünün teknik konularda gelişmesi için çok verimli bir forum olduğunu söyleyebiliriz.

Open IDPF EPUB Accessibility Forum

Ayrıca yine IDPF tarafından sunulan "EPUB3 Forum" adresinde ePub3 format hakkındaki güncel başlıkları takip edebilirsiniz.

Open IDPF EPUB 3 Forum

Ülkemizde de benzer bir forum, Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından "Dijital Yayıncılık Forumu" adıyla hazırlandı. Deneyim ve tecrübelerimizi paylaşmak için TEYTAG olarak bu foruma üye olduk. Fakat bir yılı aşan bir süredir hayata geçemedi. Nedenini bilemiyoruz.

Linkler

EPUB3 Erişilebilirlik Rehberi'ni web üzerinden okumak için tıklayınız.

DOWNLOAD

OPEN O'REILLY

24 Ağustos 2014 Pazar

Magazinler

OPEN READ

epubs
About electronic publishing
Language: English

OKUMAYA BAŞLA

dbookmarks
Elektronik yayıncılık hakkında
Dili: Türkçe

10 Mayıs 2014 Cumartesi

kapakTag: Dijital kitap kapak simülatörü

Kitap, dergi yayıncılığında kapak satışı etkiler mi? Kimilerine göre bu sorunun cevabı evet... TEYTAG'a göre kapak tasarımının dijital kitapta çok önemli bir kimlik unsur. Proje sayfalarındaki konu ile görüşleri şöyle:

Kapak (cover) konusu okuyucu cihazlar ve diğer ePub okuma sistemleri için en önemli ve dikkat edilmesi gereken bir konu olmuştur. Farklı davranışların ortaya çıkmasına neden olabilecek bu konu, IDPF tarafından belirli bir standart içerisine alınmıştır. Kapak, ePub formattaki yayınınız için önemli ve değişmeyen görsel kimliğidir. Bu kimliği TEYİD projesi içerisinde ilk önemli konu olarak el aldık.

Kapağı olmayan baskılı bir kitabın ilk anda anlaşılması zordur. Biraz daha yaklaşıp, dikkatlice ara kapaktaki yazıları okuduğunuzda ancak kitap hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Yine de kapağı olmayan bir kitap hakkında bilgi sahibi olmanın mümkün olabileceğini düşünebilirsiniz.

Oysa ePub okuma sistemleri, kapaklı veya kapaksız ePub format kitaplara karşı farklı davranışlar göstermektedir. Bu farklı davranışların çıkmasında en büyük sebep kapak kullanmanın zorunlu olmamasından kaynaklanmaktadır. Örneğin, diyelim ki SIGIL ile bir kitap ürettiniz. Kapak için bir görsel eklemediyseniz; e-kitabınız farklı platformlarda farklı tipografik karakter ve renkler üzerinde görüntülenecektir. InDesign ile bir e-kitap üretip; export ederken kapak görselinizi tanımlatmaz iseniz yine aynı sorun ile karşılaşacağınızı bilmelisiniz. Her iki programda ürettiğiniz ePub format kitabı CALIBRE ile açıp bir başka formata çevirdiğinizde ise bu sefer, e-kitap CALIBRE'nin standart kapağı ile açılacaktır.

Dijital kitapta tasarımcının önemli rolü

Dijital kitapta tasarımcının ilk önemli rolü kapak tasarımıyla başlar. Baskılı kitap kapağı ile arasındaki en önemli fark, dijital kitap kapağının farklı mobil cihazlardaki boyutları nedeniyle artık ICON ölçüsüne yakınlaşmasıdır. Bu durumda dijital kitap kapağı -eğer bir iBooks kullanıcısı iseniz iPhone üzeinde- baskılı kitap kapağından yaklaşık 10 katı küçük görünmektedir.

Bu ölçü kayıbını dikkate alan bir tasarımcı, dijital dünyadaki okuyucunun dikkat ve algısını yakalayabilecek şekilde kapak tasarımı yapabilmelidir. Ve en önemlisi ise tasarladığı kapağı test edecek bir simülatöre ihtiyacı olmalıdır. TEYTAG yaptığı ilk tasarım çalışmalarında, böyle bir yardımcı programın gereksinim olduğunu belirlemiş ve yazılım ekibiyle kapakTag isimli bir web aplikasyonu hazırlamıştır. Konu ile ilgilenen yerli ve yabancı tasarımcılarla paylaşmak için ücretsiz bir web paylaşım adresini hizmete açmıştır: http://www.teyid.org/testet/#22032014

Ücretsiz web paylaşım sitesinde kapakTag : Cover Simulator

kapakTag uygulamasını indiren ülkeler: (indirme sayısı sırasıyla) * Rusya * USA * Türkiye * Lüksemburg * Fransa

kapakTag ikonu

kapakTag kullanımı ve ipuçları

kapakTag web aplikasyonunu http://www.teyid.org/testet/#22032014 adresinden indirdikten sonra dosya içerisinde aşağıdaki tanıtım filmi ile READ ME adlı belge, size kullanım öncesinde yardımcı olacaktır. Okumanızı ve filmi syretmenizi öneriyoruz.

kapakTag web aplikasyonu içerisinde ölçüleri verilmiş beş kapak ölçüsü bulunmaktadır. Bu oranları koruyarak istenilen özelliklerde jpg belgeler hazırlayabilirsiniz. Ölçülendirme ve teknik bilgiler hakkında daha detaylı bilgiye ihtiyacınız var ise kesinlikle TEYTAG teyid projesi sayfasını okumanızı tavsiye ediyoruz.

Kapak ölçüleri piksel olarak verilmiştir.

kapakTag web aplikasyonunu SAFARI veya CHROME browser ile açıp çalıştırmanızı tavsiye ediyoruz. Bu iki browser dışında sağlıklı çalışmayabilir. Uygulama öncelikli olarak Mac platform çalışanlar için hazırlanmıştır.